EVNNPC tăng tốc bổ sung công suất và giải pháp lưu trữ năng lượng để đảm bảo an ninh năng lượng miền Bắc
Trước áp lực tăng trưởng phụ tải lớn nhất hệ thống và làn sóng đầu tư FDI mạnh mẽ, Tổng công ty Điện lực miền Bắc (EVNNPC) đang quyết liệt triển khai loạt giải pháp từ phát triển lưới điện, điều chỉnh phụ tải đến ứng dụng hệ thống lưu trữ năng lượng (BESS) nhằm đảm bảo dòng điện an toàn, ổn định. Thông tin này được chia sẻ tại Hội thảo "An ninh năng lượng đến 2030: Khơi thông nguồn lực phát triển hạ tầng năng lượng" do Hội Thông tin Khoa học và Công nghệ Việt Nam (VASTI) tổ chức ngày 17/7 tại TP.HCM.
Áp lực "phủ đỉnh" 2.000 MW mỗi năm tại 17 tỉnh phía Bắc
Theo ông Đỗ Văn Năm, thành viên Hội đồng thành viên EVNNPC, đơn vị hiện đang quản lý cung cấp điện cho 17 tỉnh, thành phố phía Bắc (trừ Hà Nội) với khoảng 11,6 triệu khách hàng. Đây là khu vực có tốc độ tăng trưởng điện thương phẩm và công suất phụ tải lớn nhất trong 5 tổng công ty phân phối của Tập đoàn Điện lực Việt Nam (EVN). Động lực tăng trưởng chủ yếu đến từ sự mở rộng nhanh chóng của các khu công nghiệp và dòng vốn FDI từ các tập đoàn lớn như Samsung, Toyota, Honda cùng hệ thống doanh nghiệp vệ tinh. Hiện nay, nhóm công nghiệp và xây dựng chiếm tới 60-65% điện thương phẩm của khu vực.
Dự báo đến năm 2030, sản lượng điện thương phẩm sẽ vượt 160 tỷ kWh, trong khi năm 2025 đạt khoảng 106 tỷ kWh. Công suất phụ tải cực đại ước tính chạm mốc khoảng 32.800 MW, riêng giai đoạn cuối tháng 5 và đầu tháng 6 năm nay đã thực tế đạt 20.400 MW, có lúc chạm đỉnh lên tới 21.500 MW. Vì vậy, nhu cầu bổ sung công suất phủ đỉnh mỗi năm cần khoảng 1.800 đến 2.000 MW để đáp ứng kịp thời vào các khung giờ cao điểm từ 17h30 đến 22h trong các đợt nắng nóng gay gắt.
Khơi thông hạ tầng và đột phá với công nghệ lưu trữ BESS
Để giải quyết bài toán cấp bách này, EVNNPC đã và đang triển khai đồng bộ các giải pháp kỹ thuật kết hợp hạ tầng quy mô lớn. Về hạ tầng lưới điện, đơn vị triển khai 537 dự án lưới điện 110 kV, bổ sung khoảng 21.000 MVA công suất trạm biến áp và xây dựng thành công gần 6.800 km đường dây. Đối với giải pháp điều chỉnh phụ tải (DR), EVNNPC tích cực phối hợp với các khách hàng lớn thuộc lĩnh vực xi măng, thép, điện tử để dịch chuyển lịch sản xuất khỏi giờ cao điểm, giúp giảm đáng kể từ 800 đến 1.200 MW phụ tải cho hệ thống trong các đợt cao điểm nắng nóng. Đặc biệt, về mặt ứng dụng công nghệ mới, EVNNPC đang tiến hành lắp đặt hơn 500 MW hệ thống lưu trữ năng lượng bằng pin (BESS) tại các trạm biến áp 110 kV, dự kiến đưa vào vận hành chính thức cuối tháng 10 này, đồng thời khuyến khích mạnh mẽ mô hình điện mặt trời mái nhà tự sản xuất, tự tiêu thụ tại các khu công nghiệp.
Đánh giá về bước đi chiến lược này của EVNNPC, ông Trần Quốc Tâm, Phó chủ tịch Hiệp hội Năng lượng tái tạo TP.HCM (HCMREA) khẳng định rằng BESS là một trong những giải pháp công nghệ then chốt hiện nay. Hệ thống này không chỉ giúp tích trữ điện năng vào giờ thấp điểm để phát ngược lại vào giờ cao điểm, mà còn tăng cường tính linh hoạt cũng như độ ổn định cho lưới điện khi tỷ trọng các nguồn năng lượng tái tạo vốn có tính bất định ngày càng tăng cao trong hệ thống.
"Thách thức kép" và kiến nghị gỡ nghẽn cơ chế
Dù đã chủ động triển khai nhiều giải pháp, ông Đỗ Văn Năm thừa nhận việc đầu tư hạ tầng vẫn gặp khó trước các điểm nghẽn cơ chế. Nhiều dự án điện khí LNG, nhiệt điện và lưới truyền tải đang kéo dài thời gian chuẩn bị do chồng chéo giữa các quy định pháp luật. EVNNPC kiến nghị các cơ quan thẩm quyền sớm hoàn thiện khung pháp lý để rút ngắn thời gian triển khai dự án, đồng thời cải cách thị trường điện theo hướng phân định rõ vai trò phát điện, truyền tải và phân phối. Trong đó, Nhà nước tập trung giữ vai trò chủ đạo ở hạ tầng truyền tải, đồng thời khuyến khích khu vực tư nhân tham gia mạnh mẽ vào phát triển nguồn điện và bán lẻ điện.
Dưới góc nhìn vĩ mô, PGS.TS Võ Xuân Vinh nhấn mạnh Việt Nam đang đối mặt với thách thức kép khi vừa phải bảo đảm đủ năng lượng cho tăng trưởng kinh tế, vừa phải thực hiện cam kết Net Zero vào năm 2050 trong bối cảnh hơn 50% sản lượng điện hiện tại vẫn phụ thuộc vào nhiên liệu hóa thạch. Áp lực này sẽ còn tăng lên do biến động địa chính trị toàn cầu và sự bùng nổ của công nghệ AI cùng các trung tâm dữ liệu (Data Center) lớn, nơi mà chỉ một trung tâm đơn lẻ đã có thể tiêu thụ lượng điện tương đương cả một tỉnh. Dự báo đến năm 2030, nhu cầu điện toàn quốc có thể tiến gần mốc 1.000 tỷ kWh.
Lời kết từ HCMREA
Bài toán an ninh năng lượng quốc gia nói chung và miền Bắc nói riêng không chỉ đơn thuần là xây thêm nhà máy điện, mà đó là sự tổng hòa của việc đầu tư đồng bộ lưới truyền tải, tích hợp hệ thống lưu trữ (BESS), cải cách cơ chế thị trường và huy động nguồn lực xã hội hóa. Với vai trò là cầu nối thúc đẩy năng lượng sạch, Hiệp hội Năng lượng Tái tạo TP.HCM (HCMREA) sẽ tiếp tục đồng hành, chia sẻ các giải pháp công nghệ lưu trữ, thúc đẩy điện mặt trời tự sản tự tiêu, góp phần cùng ngành điện tối ưu hóa hiệu suất khai thác và đảm bảo một tương lai năng lượng bền vững cho Việt Nam.
Ban Truyền thông HCMREA
